Jak ustawić wiązania narciarskie? Tabela DIN i kalkulator

Prawidłowe ustawienie siły wypięcia wiązań to podstawa bezpieczeństwa na stoku. Błąd w tym zakresie może skończyć się poważną kontuzją – zarówno wtedy, gdy wiązanie nie puści w czasie upadku, jak i wtedy, gdy wypnie się przypadkowo przy dużej prędkości. W tym artykule zebraliśmy wszystkie niezbędne informacje na temat wiązań. Przeczytaj i dowiedz się, jak prawidłowo ustawić wiązania narciarskie.

Najważniejsze informacje

• Wiązania narciarskie mocują but do narty i umożliwiają bezpieczne wypięcie w razie upadku. Ich dobór i ustawienie są kluczowe dla komfortu i bezpieczeństwa jazdy.
• Siłę wypięcia (potocznie „DIN”) wyznacza się według normy ISO 11088 na podstawie wagi, wzrostu, wieku, typu narciarza oraz długości podeszwy buta (BSL) podanej w milimetrach.
• Przed ustawieniem wiązań trzeba sprawdzić, czy podeszwa buta (np. klasyczna alpejska ISO 5355, GripWalk lub skiturowa ISO 9523) jest zgodna z danym modelem wiązania.
• Tabela i kalkulatory dają jedynie wartość orientacyjną. Ostateczną regulację, ustawienie docisku i test na zrywarce powinien wykonać profesjonalny serwis narciarski.

Wiązania narciarskie od podszewki

Wiązania narciarskie odgrywają podwójną rolę. Po pierwsze, mocują but narciarski do narty, a po drugie, zapewniają bezpieczeństwo, umożliwiając wypięcie buta w sytuacjach krytycznych. Ta druga funkcja jest szczególnie istotna dla bezpieczeństwa narciarza. Właściwie ustawione wiązania pozwolą na szybkie i bezproblemowe wypięcie buta w razie upadku, minimalizując ryzyko obrażeń – przede wszystkim urazów kolan i podudzi.

Wiązania narciarskie nie zawsze były tak zaawansowane jak teraz. Pierwotnie but przytwierdzony był do narty na sztywno, a wypadki kończyły się wtedy często poważnymi urazami. Z biegiem lat wiązania ewoluowały, dostosowując się do różnych stylów jazdy i warunków śniegowych. Dzięki temu dziś zapewniają zarówno stabilność i kontrolę podczas zjazdu, jak i przewidywalne wypięcie w razie upadku.

Rodzaje wiązań

Na rynku dostępne są różne rodzaje wiązań narciarskich, które różnią się w zależności od dyscypliny. Mamy wiązania:

• zjazdowe dla narciarstwa alpejskiego,
• freestyle’owe,
• freeride’owe,
• hybrydowe, łączące cechy wiązań zjazdowych i skiturowych,
• skiturowe (w tym pinowe, tzw. tech),
• telemarkowe,
• do narciarstwa biegowego.

Każdy typ wiązań ma swoją unikatową konstrukcję i zastosowanie, ale wszystkie mają na celu zapewnienie bezpiecznego i wygodnego połączenia między narciarzem a nartą. Opisana w tym artykule metoda ustawiania siły wypięcia dotyczy wiązań zjazdowych (alpejskich). Wiązania skiturowe, telemarkowe i biegowe mają własne zasady regulacji – w ich przypadku zawsze kieruj się instrukcją producenta.

Wiązania zjazdowe składają się z przedniej części (szczęki przedniej, ang. toe piece), której mechanizm wypina się bocznie, oraz tylnej części (szczęki tylnej, ang. heel piece), której mechanizm w zdecydowanej większości wiązań wypina się do góry. Wiązania mogą być przykręcane bezpośrednio do nart lub montowane na specjalnej płycie albo szynie. Wiele firm oferuje też zintegrowane systemy, sprzedawane w zestawie z nartami – ułatwiają one regulację pod różne rozmiary butów i nie usztywniają nadmiernie narty, dzięki czemu pracuje ona bardziej naturalnie.

Zgodność butów i wiązań – normy podeszew

Zanim zaczniemy ustawiać siłę wypięcia, musimy upewnić się, że but w ogóle pasuje do wiązania. Od kilku lat na rynku funkcjonuje kilka rodzajów podeszew butów narciarskich, a Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO) wyróżnia trzy podstawowe normy:

• ISO 5355 – klasyczna, płaska podeszwa alpejska, najpopularniejsza w butach zjazdowych,
• ISO 23223 (GripWalk) – wyprofilowana podeszwa z gumowymi elementami, ułatwiająca chodzenie,
• ISO 9523 – podeszwa butów skiturowych.

Klasyczne wiązanie zjazdowe, które nie ma oznaczenia GripWalk (GW), MNC (Multi Norm Compatible) ani WTR, współpracuje wyłącznie z butami o podeszwie ISO 5355. Wiązania oznaczone jako GripWalk przyjmą zarówno buty alpejskie, jak i GripWalk, a wiązania MNC są najbardziej uniwersalne i współpracują z niemal wszystkimi typami podeszew. Niewłaściwe połączenie buta z wiązaniem może sprawić, że wiązanie nie wypnie się prawidłowo – nawet przy dobrze dobranej wartości DIN. Informację o normie podeszwy znajdziesz zwykle na spodzie lub boku buta, a o zgodności wiązania – na jego obudowie lub w instrukcji.

Siła wypięcia i skala DIN

Nazwa „DIN” pochodzi od niemieckiego instytutu normalizacyjnego (Deutsches Institut für Normung), który jako pierwszy ujednolicił skalę siły wypięcia. Dziś zasady regulacji określa międzynarodowa norma ISO 11088, a same wiązania są badane według norm ISO 9462 (wiązania zjazdowe) i ISO 13992 (wiązania skiturowe). Mimo to potocznie wciąż mówimy o „ustawieniu DIN”.

Im wyższa wartość DIN, tym większa siła jest potrzebna, by wiązanie uwolniło but. Dla dorosłych narciarzy rekreacyjnych typowe ustawienia mieszczą się zwykle w przedziale od ok. 3 do 14, przy czym większość amatorów jeździ z wiązaniami ustawionymi na 5–9. Wiązania dla dzieci mają znacznie niższy zakres (zaczynający się poniżej 1), a modele wyczynowe i freeride’owe dla ciężkich, bardzo agresywnie jeżdżących narciarzy oraz zawodników sięgają 18 i więcej.

Przy zakupie wiązań warto pamiętać, że sprężyny działają najlepiej w środkowej części swojego zakresu. Jeśli nasze ustawienie wynosi np. 8–9, lepiej wybrać wiązanie o zakresie 4–12 lub 4–13 niż takie, którego maksimum to 10. Często powtarzana zasada, według której 1 DIN odpowiada 10 kg masy ciała, jest jedynie dużym uproszczeniem – zawsze należy uwzględniać pozostałe parametry, zwłaszcza umiejętności i styl jazdy.

Krok po kroku: Ustawianie wiązań narciarskich – tabela

Przejdźmy do praktycznej części – jak prawidłowo ustawić wiązania narciarskie. Do określenia najlepszych parametrów regulacji wiązań należy uwzględnić:

• wagę narciarza,
• wzrost,
• wiek,
• poziom zaawansowania (typ narciarza),
• długość podeszwy buta narciarskiego (BSL, ang. boot sole length).

Ustawienie skali DIN powinno być zawsze dopasowane do powyższych parametrów. Dwóch narciarzy o tej samej wadze może potrzebować wyraźnie różnych ustawień – inna wartość będzie właściwa dla osoby jeżdżącej spokojnie i zachowawczo, a inna dla kogoś, kto jeździ szybko i agresywnie. Dlatego zawsze należy przekazać serwisowi narciarskiemu dokładne i szczere informacje o każdym użytkowniku nart, aby umożliwić precyzyjne ustawienie wiązań.

Jeśli samodzielnie chcemy określić orientacyjną siłę wypięcia wiązań, możemy skorzystać ze specjalnej tabeli (poniżej). Tabela przedstawia uproszczoną wersję wykresu z normy ISO 11088.

Krok 1: Wzrost i waga

Najpierw określamy cechy fizyczne narciarza. Regulacja siły wypięcia wiązań narciarskich musi być dostosowana do jego wagi i wzrostu, przy czym waga jest czynnikiem ważniejszym. Podajemy masę ciała bez butów i wzrost bez obuwia. W pierwszej kolejności odszukujemy w tabeli wiersz odpowiadający wadze oraz wiersz odpowiadający wzrostowi – w ten sposób określamy wstępny kod narciarza (oznaczony literą). Jeśli waga i wzrost wskazują różne wiersze, zawsze wybieramy kod położony wyżej w tabeli, czyli ten, który daje łagodniejsze (niższe) ustawienie.

Krok 2: Typ narciarza

Drugim krokiem jest wybór typu narciarza. Mamy do wyboru trzy typy:

• typ I – ostrożny – początkujący oraz osoby jeżdżące spokojnie, z niewielką prędkością, preferujące łagodne trasy,
• typ II – średnio zaawansowany – wszyscy, którzy nie mieszczą się w żadnym z dwóch pozostałych typów; to najliczniejsza grupa narciarzy rekreacyjnych,
• typ III – zaawansowany – bardzo dobrze, szybko i agresywnie jeżdżący narciarze, wybierający strome trasy.

Znając typ narciarza, możemy stosownie do niego skorygować kod. W przypadku typu I nie zmieniamy kodu – pozostajemy w tym samym wierszu, jaki ustaliliśmy po uwzględnieniu wzrostu i wagi. W przypadku typu II schodzimy w tabeli o jeden wiersz niżej, a w przypadku typu III – o dwa wiersze niżej. Niektóre tabele producentów przewidują dodatkowo typ III+ dla narciarzy wyczynowych (przesunięcie o trzy wiersze), ale taką korektę najlepiej pozostawić serwisantowi.

Oceniając swój poziom, warto być wobec siebie szczerym. Zawyżenie typu oznacza wyższe ustawienie wiązań, a więc większe ryzyko, że narta nie wypnie się podczas upadku.

Krok 3: Wiek

Swoje znaczenie ma też wiek. W przypadku dzieci i starszych narciarzy musimy nieco zmniejszyć siłę wypięcia. Konkretnie – w przypadku narciarzy w wieku 50 lat i starszych oraz dzieci poniżej 10. roku życia przesuwamy się w tabeli o jeden wiersz wyżej. Uwaga – w przypadku dzieci ważących 13 kg lub mniej nie stosuje się żadnych dodatkowych korekt (ani za wiek, ani za typ narciarza).

Krok 4: Długość buta narciarskiego

Długość podeszwy buta narciarskiego jest ostatnim parametrem, który należy uwzględnić przy ustawianiu wiązań. Wartość ta (np. 305 mm) jest zazwyczaj wytłoczona lub nadrukowana na boku skorupy buta, w okolicy pięty. Nie należy jej mylić z rozmiarem buta w skali Mondopoint (np. 27.5) – do tabeli potrzebna jest długość w milimetrach. Teraz wystarczy tylko sprawdzić, jaka wartość znajduje się w tabeli na skrzyżowaniu naszego ostatecznego kodu narciarza z przedziałem, który obejmuje długość naszego buta. Jeśli miejsce przecięcia jest puste, wybieramy najbliższą wartość w tym samym wierszu, po prawej lub po lewej stronie.

[KLIKNIJ TABELĘ, ABY POWIĘKSZYĆ]

Przykład

Weźmy narciarza, którego waga i wzrost wskazują w tabeli kod K. Jeździ średnio zaawansowanie (typ II), więc schodzimy o jeden wiersz niżej – do kodu L. Ma 55 lat, więc za wiek wracamy o jeden wiersz wyżej – ostatecznie zostajemy przy kodzie K. Następnie odczytujemy wartość na przecięciu wiersza K z kolumną odpowiadającą długości jego buta.

Ustawienie wiązań narciarskich – kalkulator

W celu określenia właściwej siły wypięcia wiązań możemy skorzystać też z gotowych narzędzi dostępnych w Internecie. Działają one na tej samej zasadzie co tabela: podajemy wszystkie niezbędne dane, a algorytm samodzielnie oblicza orientacyjną wartość DIN. Przejdź do kalkulatora ustawiania wiązań narciarskich >>>

Własny kalkulator zgodny z normą ISO 11088 udostępnia też jeden z producentów sprzętu – narzędzie Isoski marki Rossignol pozwala dodatkowo sprawdzić zgodność butów z wiązaniami, w tym w systemie GripWalk.

Pamiętaj, że wynik z kalkulatora to tylko wartość wyjściowa. Nie uwzględnia on stanu technicznego wiązań, prawidłowego docisku, wysokości szczęki przedniej ani rzeczywistej siły wypięcia, którą można zmierzyć wyłącznie na specjalistycznym urządzeniu.

Skorzystaj z profesjonalnego serwisu

Korzystanie z usług profesjonalisty jest zalecane nawet dla osób mających wiedzę o ustawianiu wiązań. Profesjonalny serwis narciarski sprawdzi zgodność buta z wiązaniem, ustawi wiązanie pod długość buta, wyreguluje docisk (ang. forward pressure) i siłę wypięcia, a także może wykonać test na zrywarce, aby upewnić się, że wiązania rzeczywiście wypinają się przy zadanej wartości.

Jest to tym bardziej istotne, im starsze są wiązania, z których korzystamy. Z biegiem czasu sprężyny tracą swoje właściwości, a elementy ślizgowe się zużywają. Dlatego po kilku sezonach może okazać się, że siła wypięcia wskazywana na skali wiązania nie odpowiada realnej sile wypięcia. W skrajnych przypadkach grozi to przypadkowym wypięciem narty podczas zwykłej jazdy albo – przeciwnie – brakiem wypięcia podczas upadku. Producenci określają też, jak długo dany model wiązania jest objęty wsparciem serwisowym – bardzo stare wiązania mogą nie być już przez serwisy regulowane.

Wiązania warto sprawdzić w serwisie:

• przed każdym sezonem,
• po zakupie nowych butów – nawet w tym samym rozmiarze długość podeszwy może być inna,
• po wyraźnej zmianie wagi lub poziomu umiejętności,
• gdy narta wypina się zbyt łatwo lub nie wypięła się podczas upadku,
• po zakupie używanych nart z wiązaniami.

Pamiętaj, że zawsze gdy nie jesteś pewien, jak samodzielnie ustawić wiązania, lub posiadasz wiązania nietypowe, powinieneś poszukać profesjonalnej pomocy w serwisach narciarskich.

Najczęściej zadawane pytania

Czy mogę samodzielnie ustawić wiązania narciarskie?

Technicznie zmiana wartości na skali wiązania wymaga tylko śrubokręta, jednak nie zalecamy samodzielnej regulacji. Poza samą siłą wypięcia liczy się też prawidłowe dopasowanie wiązania do długości buta i ustawienie docisku, a tego bez doświadczenia łatwo nie sprawdzić. Tabela i kalkulator pozwolą Ci zweryfikować, czy ustawienie zaproponowane przez serwis jest rozsądne.

Co zrobić, jeśli narta wypina się zbyt łatwo?

Nie podnoś od razu wartości DIN na własną rękę. Częstą przyczyną przypadkowych wypięć są nieprawidłowo ustawiony docisk, zabrudzona lub zużyta podeszwa buta albo niezgodność buta z wiązaniem. Najpierw sprawdź sprzęt w serwisie.

Czy wynajmowany sprzęt też trzeba ustawiać?

Tak. W wypożyczalni podaj dokładnie swoją wagę, wzrost, wiek i realny poziom jazdy – na tej podstawie pracownik ustawi wiązania. Jeśli wypożyczasz sprzęt dla dziecka, podaj jego aktualne dane, bo dzieci szybko rosną.

Polecane artykuły o sprzęcie narciarskim

Chcesz lepiej przygotować się do sezonu? Zajrzyj do naszych poradników sprzętowych:

• Jak dobrać buty narciarskie? – poradnik zakupowy – rozmiar, flex i dopasowanie skorupy, czyli wszystko, co wpływa także na ustawienie wiązań
• Jak zakładać buty narciarskie? – proste zasady, dzięki którym but będzie wygodny i stabilny w wiązaniu
• Przygotowanie nart do sezonu zimowego – poradnik – ostrzenie krawędzi i smarowanie ślizgów krok po kroku
• Jak przechowywać sprzęt narciarski latem? – jak zadbać o narty, buty i wiązania po sezonie
• Kupować narty czy wypożyczać? – porównanie kosztów i wygody obu rozwiązań
• Jak prawidłowo dobrać długość nart dla dziecka? – wskazówki dla rodziców małych narciarzy
• Jak wybrać kask narciarski? – poradnik zakupowy – na co zwrócić uwagę, by kask dobrze chronił i był wygodny
• Jak wybrać gogle narciarskie? – dopasowanie, rodzaje szyb i ochrona przed słońcem